Kiraz ihracatı, sapın yeşil kaldığı süreyle sınırlı bir iştir. Türkiye dünyanın en büyük kiraz üreticisidir, ama alıcının kasayı açtığında ilk baktığı şey üretim rakamı değil, sapın rengi ve meyvenin sertliğidir. İkisini de belirleyen, hasattan sonraki ilk saatlerdir. Bu rehber kiraz alan ithalatçı için çeşit, sezon, kalibre, soğutma ve ambalaj başlıklarını sırayla anlatır.
İhracatlık kiraz çeşitleri: 0900 Ziraat
Türkiye’nin ihracatlık kiraz çeşidi 0900 Ziraat‘tir; Avrupa pazarında “Türk kirazı” adıyla tanınır. Meyve iri ve kalp biçimlidir, eti serttir, rengi parlak koyu kırmızıdır. Sert et, meyvenin hem boylama hattına hem uzun yola dayanmasını sağlar. İhracat programlarının büyük bölümü bu çeşit üzerine kurulur.
Hatipoğlu Tarım’ın kiraz programında meyve boy, renk, sertlik, sap tazeliği ve yüzey bütünlüğü ölçütlerine göre seçilir.
Kiraz sezonu: mayıs–ağustos
Kiraz tek bir bahçede yalnız birkaç hafta toplanır. Sezonu uzatan şey rakımdır. Mayısta alçak ve sıcak bölgelerin erkenci bahçeleri açılır. Haziran ana hasat ayıdır. Temmuzda ve ağustos başında hasat yüksek rakımlı yayla bahçelerine çıkar. Farklı rakımlardaki bahçelerden tedarik, aynı çeşidin yaklaşık üç ay boyunca kesintisiz yüklenmesini sağlar.
Alıcı için anlamı şudur: haziran programı en geniş kalibre seçeneğini verir. Geç sezonda pazarda rakip ürün azaldığı için yüksek rakım kirazı ayrı bir değer taşır.
Kalibre: 22 mm’den başlar
Kiraz çapına göre boylanır. Boy ayrımı 22 mm‘den başlar ve 24, 26, 28 mm ile üzeri sınıflarla devam eder. Perakende zincirleri genellikle 26 mm ve üzerini ister; iri kalibre hem fiyatı hem raf görünümünü belirler. Boylama sipariş kalibresine göre yapılır ve aynı kasadaki meyvelerin çap farkı dar tutulur.
Hasat ve ön soğutma: aynı gün, suyla
Kiraz sabah serinliğinde, sapıyla birlikte toplanır. Hasat olgunluğunun ölçütü kabuk rengi ve suda çözünür kuru madde oranıdır. Meyve aynı gün paketleme tesisine gelir ve suyla soğutulur. Soğuk su, meyvenin iç sıcaklığını havaya göre çok daha hızlı düşürür. Bu adım sapın yeşil kalmasını sağlar ve çürümeyi baştan yavaşlatır.
Soğutmanın ardından ayıklama, boylama ve paketleme yapılır. Kirazda en sık görülen iki kusur çukurlaşma ve ezilmedir. İkisi de darbe kaynaklıdır: meyve bir yere çarptığında kabuğun altındaki hücreler çöker ve iz günler sonra ortaya çıkar. Bu yüzden hat üzerindeki düşme yükseklikleri düşük tutulur.
Depolama: 0 °C, %90–95 nem
Kirazın doğru depolama sıcaklığı −0,5 °C (± 0,5 °C), bağıl nem %90–95‘tir. Yüksek nem özellikle sap rengi için önemlidir; kuru havada sap günler içinde kahverengiye döner.
Uzak pazarlarda kasa içinde değiştirilmiş atmosfer torbası kullanılır. Başarılı karışım %3–10 oksijen ve %10–15 karbondioksit aralığındadır; yüksek karbondioksit çürümeyi baskılar. Rhizopus çürüklüğü 5 °C ve üzerinde gelişir, yani doğru sıcaklık bu hastalığı tek başına durdurur. Gri küf ise 0 °C’de bile yavaşça ilerlediği için yaralı meyvenin kasaya girmemesi gerekir. Sıcaklık zincirinin bütünü soğuk zincir makalemizde anlatılıyor.
Ambalaj
Kiraz 40 × 60 × 10 cm karton kutuda paketlenir. Alçak kutu, meyvenin kendi ağırlığıyla ezilmesini önler. Alıcının talebine göre kutu içinde dökme ya da tüketici ambalajlı düzen hazırlanır.
Alıcının kontrol listesi
Varışta bakılacak ölçütler şunlardır: sap yeşil ve diri mi, meyve sert mi, renk kasa içinde tek tip mi, çatlak ya da kuş gagası izi var mı, çukurlaşma görülüyor mu. Tat tarafında belirleyici olan, kuru madde ile asitliğin dengesidir.
Avrupa’ya yapılan yüklemelerde her parti kalıntı yönünden analiz edilir; limitlerin nasıl işlediğini MRL makalemizde bulabilirsiniz.
Kiraz ihracatında süreç: hasattan yüklemeye
Türkiye’den kiraz ihracatı altı adımda yürür: hasat, soğutma, tasnif, paketleme, soğuk muhafaza ve soğuk zincirle sevkiyat. Bir kiraz ihracatçısı olarak Hatipoğlu Tarım bu adımların tamamını kendi tesislerinde, tek elden yürütür. İhracatlık ürün ayrılırken alıcının pazarı, satış kanalı ve transit süresi birlikte değerlendirilir; Avrupa’ya kiraz ihracatında her parti ayrıca kalıntı analizinden geçer.
Kiraz ihracatında fiyat teklifi için gereken bilgiler şunlardır: çeşit, kalibre, ambalaj, haftalık miktar, teslim haftası ve varış ülkesi. Bu bilgilerle yükleme planı ve fiyat teklifi hazırlanır.
Hatipoğlu Tarım 2002’den bu yana Antalya merkezli olarak yaş sebze ve meyve ihracatı yapıyor. FİNİKE markasıyla 128 ürün çeşidini 42 ülkeye gönderiyor; Serik, Kepez, Mavikent, Yenişehir ve Alaşehir’deki 5 tesiste hasat, tasnif, soğuk muhafaza ve sevkiyat tek elden yürütülüyor.
Kiraz programınız için kalibre, ambalaj ve teslim haftasını bize iletin; sezon planını ve fiyatı çıkaralım.
