Yaş sebze ve meyve ihracatında konteyner yükleme ve palet düzeni, ürünün alıcıya hangi durumda ulaşacağını belirler. Soğuk hava deposunda 0–2 °C’de tutulmuş bir parti, konteyner içinde yanlış istiflendiğinde beş günde bozulur. Aşağıdaki bölümler kasa ölçüsünden başlayıp yükleme belgesine kadar olan zinciri sırayla anlatıyor.
Kasa ölçüsünden palet ölçüsüne
Standart ihracat kasası 30 × 40 × 14 cm ölçüsündedir. Euro palet ise 80 × 120 cm’dir. Bu iki ölçü birbirine tam oturur: 80 cm’lik kenara iki kasa uzunlamasına, 120 cm’lik kenara üç kasa yan yana gelir. Bir katta sekiz kasa yer alır ve palet yüzeyinde boşluk kalmaz.
İhracatta iki palet ölçüsü kullanılır. Euro palet 80 × 120 cm, endüstriyel palet 100 × 120 cm ölçüsündedir. Avrupa alıcılarının büyük bölümü Euro palet ister; bunun sebebi depo raflarının bu ölçüye göre kurulmuş olmasıdır. Paletin ısıl işlem görmüş olması da (ISPM 15 damgası) ayrı bir gerekliliktir.
Konteynere kaç palet girer
Reefer konteynerin iç ölçüleri, aynı boydaki kuru konteynerden küçüktür. Duvarlardaki yalıtım ve öndeki soğutma ünitesi yer kaplar. Yaygın kapasiteler şöyledir:
- 20′ reefer: iç uzunluk yaklaşık 5,4 m, 9–10 Euro palet
- 40′ reefer: iç uzunluk yaklaşık 11,5 m, 20–23 Euro palet
- 40′ High Cube reefer: iç yükseklik yaklaşık 2,50 m, hacim yaklaşık 67 m³, 23 Euro palet
Bu sayılar armatöre ve konteyner modeline göre değişir. Yükleme planı yapılmadan önce taşıyıcıdan o konteynerin teknik kartı istenmelidir.
Taşınabilecek yük ağırlığı 40′ reefer’da yaklaşık 26.000–28.000 kg’dır. Ancak yaş sebze ve meyvede bu sınıra nadiren ulaşılır; konteyner ağırlık dolmadan hacim olarak dolar. Tipik bir yaş sebze ve meyve yüklemesi 20–24 ton arasında kalır. Karayolu ağırlık sınırları da ayrıca kontrol edilir, çünkü limana giden çekici bu sınıra tabidir.
Hava kanalı: soğuk hava nereden geçer
Reefer konteynerde soğuk hava, tabandaki T biçimli oluklardan verilir. Hava paletlerin altından geçer, yükün içinden yukarı çıkar ve tavandan üniteye döner. Bu döngü kesilirse soğutma çalışsa bile ürün ısınır.
Üç kural bu döngüyü korur:
- Taban olukları kapatılmaz. Palet tabanı hava geçişini engellemeyecek biçimde seçilir.
- Kırmızı yükleme çizgisi aşılmaz. Konteyner duvarındaki kırmızı çizgi, dönüş havasının geçeceği tavan boşluğunu gösterir. İstif bu çizginin üstüne çıkarsa hava tavana sıkışır.
- Kapı önünde boşluk bırakılır. Kapıya dayanan yük, dönüş havasının önünü keser ve o bölgedeki kasalar diğerlerinden birkaç derece sıcak kalır.
Kasaların yan yüzlerindeki havalandırma delikleri de üst üste gelmelidir. Delikler kaymışsa hava kolonu kırılır.
İstif yüksekliği ve ezilme
Kaç sıra kasa üst üste konacağı, ürünün taşıyabileceği yüke bağlıdır. Sert kabuklu turunçgiller ve elma, yumuşak dokulu ürünlerden daha fazla sıra kaldırır. Çilek, incir ve olgunlaşmaya başlamış şeftali için sıra sayısı düşürülür.
Ölçü ürünün kendisidir: en alt sıradaki kasa açıldığında meyvenin omuzunda bası izi varsa istif yüksektir. Bu kontrol yükleme sırasında yapılır, alıcı açtığında değil. Kasa duvarının yükü taşıması, meyvenin taşımaması gerekir; kasalar birbirine tam oturmazsa yük kasa kenarından meyveye biner.
Sıcaklık rejimi de üründen ürüne değişir. Çekirdekli meyve 0–2 °C, portakal ve mandalina 4–8 °C, biber 7–9 °C, patlıcan 10–12 °C, greyfurt ve limon 10–14 °C ister. Bu yüzden bir konteynere yalnız aynı rejimi paylaşan ürünler yüklenir.
Sabitleme: streç, köşebent, ara kapak
Gemi yolculuğunda konteyner sürekli sallanır. Sabitlenmemiş palet devrilir ve altındaki kasaları ezer.
- Streç film paleti tek gövde hâline getirir. Alt üç sıra tabana kadar sarılır, böylece palet ile yük birlikte hareket eder.
- Köşebent paletin dört köşesine dikey olarak konur. Streçin baskısını dağıtır ve üst kasaların kenarını korur.
- Ara kapak ve hava yastığı paletler arasında kalan boşluğu doldurur. Boşluk 10 cm’den genişse dolgu konur.
Streç sarılırken kasa havalandırma delikleri kapatılmamalıdır. Delikli streç ya da aralıklı sarım bu yüzden tercih edilir.
Ön soğutma ve konteyner sıcaklığı
Reefer ünitesi bir soğutucu değil, sıcaklık koruyucudur. Sıcak yüklenen ürünü indirmek için tasarlanmamıştır. Ürün konteynere girmeden önce hedef sıcaklığa depoda getirilir.
Konteyner de yükleme öncesinde çalıştırılır ve hedef sıcaklığa iner. Yükleme rampası soğuk tutulur; kapıların açık kaldığı süre kısaltılır. Yükleme bittiğinde ünitenin dönüş havası sıcaklığı okunur ve kayda geçirilir.
Yükleme planının belgelenmesi
Alıcı, malı görmeden önce yüklemenin nasıl yapıldığını bilmek ister. Şu belgeler her sevkiyatta hazırlanır:
- Palet listesi: palet numarası, ürün, çeşit, kasa sayısı, brüt ve net ağırlık
- Yükleme fotoğrafları: boş konteyner, ilk palet sırası, tamamlanmış istif, kapalı kapı ve mühür numarası
- Ünite ayar kaydı: hedef sıcaklık, havalandırma açıklığı, varsa nem ayarı
- Veri kaydedici numarası ve konteyner içindeki yeri
Bir sorun çıktığında bu kayıtlar tartışmayı kısaltır. Fotoğrafta kapı önü boşluğu görünüyorsa, sıcaklık sapmasının kaynağı başka yerde aranır.
Hatipoğlu Tarım
Hatipoğlu Tarım 2002’de Antalya’da kuruldu ve yaş sebze ve meyve ihracatını FİNİKE markasıyla sürdürüyor. 128 ürün çeşidi, 42 ülkeye sevk ediliyor. Serik, Kepez, Mavikent (Kumluca), Yenişehir (Bursa) ve Alaşehir (Manisa) olmak üzere beş tesis, hasat mevsimini yılın tamamına yayıyor. ISO 9001, ISO 22000, ISO 10002, GLOBALG.A.P. IFA ve GRASP belgeleri üretim ve sevkiyat süreçlerini kapsıyor.
Yükleme planınızı ürün ve varış noktası bazında birlikte çıkaralım; talebinizi iletin.
