Almanya’ya yaş sebze ve meyve ihracatı, Avrupa’daki en düzenli ama en az affeden pazarlardan biridir. Alman alıcı programı aylar öncesinden kurar, şartnameyi yazılı tutar ve sapmayı konuşma yoluyla değil tutanakla ele alır. Bu yazı, ilk numuneden düzenli tedariğe kadar olan yolu, Alman tarafının gerçekten baktığı noktalarla anlatıyor.
Almanya’nın Türkiye’den aldığı başlıca ürünler ve sezonları
Alman talebi, kendi üretiminin bittiği yerde başlar. Türkiye’nin güçlü olduğu dönemler bu boşlukla örtüşür.
- Örtü altı sebze (domates, sivri ve dolmalık biber, salatalık, kabak): Antalya
- kıyısında ekim–mayıs arası. Alman pazarında kış aylarının ana kalemi budur.
- Turunçgil (greyfurt, limon, portakal, mandalina): kasımdan nisana kadar süren geniş
- bir pencere.
- Kayısı ve kiraz: mayıs sonundan temmuza uzanan kısa ama yoğun dönem.
- Nar, incir, üzüm: sonbahar kalemleri, ağustos–kasım aralığı.
Alıcının sorduğu soru “elinizde var mı” değil, “hangi haftalar arasında kesintisiz verebilirsiniz” olur. Sezon başı ve sonu, orta dönemden daha kritiktir.
Alman perakendesinin belge şartı
Alman zincirlerinde temel şart genelde GLOBALG.A.P. IFA ile ona bağlı GRASP modülüdür. Bunun üstüne Almanya’ya özgü bir katman gelir: QS Prüfsystem.
QS, Almanya merkezli bir kalite güvence sistemidir ve obst, gemüse, kartoffeln, yani meyve, sebze ve patates için ayrı bir program yürütür. Sistemin kendi tarım standardı olan QS-GAP, GLOBALG.A.P. ile karşılıklı olarak tanınmış durumdadır. Pratik sonucu şudur: QS-GAP belgeli bir işletme hem QS sistemine hem de GLOBALG.A.P. tarafına ürün verebilir. QS-GAP belgeli üreticinin GLOBALG.A.P. veri tabanına da kayıtlı olması gerekir.
Buradaki denetim aralığı sabit değildir. QS, program şartlarını risk temelli olarak bir ile üç yıl arasında değişen bir döngüde kontrol eder; önceki denetimin sonucu, sıradaki denetimin sıklığını belirler.
Kalıntı denetimi: Almanya’nın hassas olduğu nokta
Alman pazarında bir tedarikçiyi en hızlı bitiren şey kalıntıdır. QS sisteminin ayrı bir Rückstandsmonitoring, yani kalıntı izleme programı vardır. Bu program bitki koruma ürünlerinin kalıntı limitlerine uyulup uyulmadığını, ağır metal ve nitrat sınırlarını ve kullanılan ilacın o ürün için ruhsatlı olup olmadığını izler.
Son madde çoğu ihracatçının gözden kaçırdığı yerdir. Limitin altında kalmak yetmez; ilacın o üründe kullanımının onaylı olması gerekir. Onaysız bir etken maddenin düşük seviyede çıkması bile parti reddine yol açar.
Bunun karşılığı tarlada alınır: parsel bazlı ilaç kaydı, hasat öncesi bekleme süresine uyum ve sevkiyat öncesi bağımsız laboratuvar analizi. Analiz raporunu alıcı istemeden göndermek, Alman tarafında en çok karşılığı olan davranışlardan biridir.
Sevkiyat: kara yolu ve deniz yolu
Kara yolu frigorifik taşıma, Antalya’dan Almanya’ya genellikle 5–7 gün sürer. Süre güzergâha, hedef şehre ve sınır yoğunluğuna göre değişir; Münih gibi güney noktalar Hamburg’dan birkaç gün kısadır. Yüksek raf ömrü isteyen kalemlerde tercih edilen yol budur.
Deniz yolu birim maliyeti düşürür ama süreyi belirgin biçimde uzatır ve liman aktarması ekler. Uzun raf ömrü olan turunçgil ve narda anlamlıdır; kirazda ve yaprak sebzede değildir.
Hangi yol seçilirse seçilsin belirleyici olan soğuk zincirin kesintisizliğidir. Ürün soğuk hava deposundan çıkarken sıcaklığına ulaşmış olmalı, araç önceden soğutulmalı ve sıcaklık kaydı yolculuk boyunca tutulmalıdır. Alman alıcı boşaltmada bu kaydı ister.
Ambalaj ve etiket
Kasa ölçüsü olarak 30 × 40 × 14 cm ve euro palet ölçüsü olarak 80 × 120 cm Alman lojistiğine oturur; palet üstü düzen ve istif yüksekliği alıcıyla önceden yazılı olarak kararlaştırılır.
Etiket tarafında AB’nin yaş sebze ve meyve pazarlama standartları geçerlidir. Bu kurallar 1 Ocak 2025’ten itibaren 543/2011 sayılı düzenlemenin yerine geçen yeni AB mevzuatıyla yürütülüyor. Ambalajın üzerinde bulunması gerekenler:
- Menşe ülke, tam adıyla
- Paketleyici ya da gönderici adı ve adresi
- Ürünün standardı gerektiriyorsa sınıf (Extra, I. Sınıf, II. Sınıf), çeşit ve
- boy
Bilgi, ambalajın yan yüzünde okunur olmalıdır. Dökme sevkiyatta aynı bilgi evrakla birlikte gider ya da araçta görünür biçimde bulunur. Perakende raflarına giren ambalajlarda alıcı ayrıca Almanca metin ister; bu metnin içeriğini zincir kendi şartnamesinde tanımlar.
Gümrük ve evrak
Üç belge sevkiyatın omurgasını oluşturur.
Bitki sağlık sertifikası. AB, 14 Aralık 2019’dan bu yana kendisine giren bitkisel ürünlerde bu sertifikayı arıyor. Muaf tutulan birkaç kalem dışında yaş sebze ve meyvenin tamamı kapsam içinde. Sertifika ürünün karantina zararlılarından ari olduğunu belgeler.
Menşe belgesi. Burada sık yapılan bir hata var: A.TR dolaşım belgesi yaş sebze ve meyvede kullanılmaz. A.TR, Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri içindir. Taze ürünler Gümrük Birliği’nin dışında, ayrı bir tercihli rejime tabidir ve menşe ispatı EUR.1 dolaşım belgesi ile yapılır. Yanlış belgeyle giden bir tır, gümrük vergisi avantajını kaybeder.
Ticari evrak. Fatura, çeki listesi ve taşıma belgesi; bunlara sevkiyat özelinde laboratuvar analiz raporu eklenir.
İlk siparişten düzenli tedariğe
Alman alıcıyla ilişki üç adımda kurulur. Önce numune: küçük miktar, gerçek ambalajıyla, gerçek etiketiyle. Sonra deneme yüklemesi: bir tırlık parti, tam evrak ve sıcaklık kaydıyla. Bu aşamada ölçülen şey ürün kalitesi kadar sizin süreç disiplinizdir.
Üçüncü adım sözleşmedir: haftalık miktar, fiyat mekanizması, kalite toleransı, red şartları ve belge geçerliliği yazılır. Alman tarafı sözleşmeyi bir güvensizlik işareti saymaz; tersine, yazıya dökülmeyen şeyi anlaşma saymaz.
Hatipoğlu Tarım
Hatipoğlu Tarım 2002’de Antalya’da kuruldu. Yaş sebze ve meyve ihracatını FİNİKE markasıyla 42 ülkeye yapıyor, 128 ürün çeşidi taşıyor. Serik, Kepez, Mavikent, Yenişehir ve Alaşehir’deki beş tesis farklı iklim kuşaklarına dağılmış durumda; bu yapı sezon aralıklarını uzatıyor ve tek bölgedeki hava koşulunun programı durdurmasını engelliyor. Belge dosyasında ISO 9001, ISO 22000, ISO 10002 ile GLOBALG.A.P. IFA ve GRASP bulunuyor.
Almanya programınız için ürün listesi, haftalık miktar ve teslim dönemini iletirseniz fiyat ve sevkiyat planı teklifimizi hazırlayalım.
