Sofralık üzüm ihracatı, salkımın bağda kesildiği andaki hâlini koruma işidir. Üzüm daldan ayrıldıktan sonra tatlanmaz; şeker oranı hasat günü ne ise alıcının rafında da odur. Bundan sonra yapılabilecek tek şey kaybı durdurmaktır: sapın kararmasını, tanenin dökülmesini ve küfü. Bu rehber üzüm alan ithalatçı için çeşit, sezon, hasat, depolama ve ambalaj başlıklarını sırayla anlatır.
Üç çeşit, üç ayrı pazar
Sultani çekirdeksiz Türkiye’nin yaş üzüm ihracatındaki ana çeşididir. Tane çekirdeksiz, kabuk ince, renk amber-yeşil, şeker oranı yüksektir. Avrupa perakendesinin çekirdeksiz beyaz üzüm talebini karşılar. Üretimin merkezi Manisa’dır; Hatipoğlu Tarım’ın beş tesisinden biri bu bölgede, Alaşehir’dedir.
Crimson Seedless parlak kırmızı, çekirdeksiz ve geç olgunlaşan bir çeşittir. Sezonun son aylarında tedarik avantajı sağlar ve kırmızı çekirdeksiz isteyen zincirlerin programını tamamlar.
Red Globe çekirdekli, iri taneli ve koyu kırmızıdır. Sıkı yapısı sayesinde uzun yola dayanır; iri tane ve gösterişli salkımın öne çıktığı pazarlarda tercih edilir.
Sezon: temmuz–kasım
Üzüm hasadı temmuz ayında başlar ve kasım ayına kadar sürer. Ağustos ve eylül, Sultani’nin hacim olarak en güçlü olduğu aylardır. Ekim ve kasım ise geç çeşitlerin ve soğukta bekletilen ürünün dönemidir. Beş aya yayılan bu takvim, alıcının yaz ortasından kış başına kadar aynı kaynaktan program yürütmesini sağlar.
Hasat: bağda doğrudan kasaya
Hasat kararını suda çözünür kuru madde belirler. Sofralık üzümde olgunluk eşiği çeşide ve bölgeye göre %14–17,5 aralığındadır; kırmızı çeşitlerde bunun yanında asgari renk de aranır.
Salkım bağda kesilir ve doğrudan kasaya konur. Ara kap kullanılmaz, çünkü her aktarma tane döker ve tanenin üzerindeki doğal pusu siler. Gevşek, ezik ve çürük taneler kesim sırasında makasla ayıklanır; salkım tanelerinden değil sapından tutulur.
Ön soğutma: ilk iki saat
Üzümde su kaybını önce sap gösterir: sap kurur, kararır ve salkım bayat görünür. Bunu önlemenin yolu, salkımı hasattan sonraki ilk iki saat içinde ön soğutmaya almaktır. Bağ sıcaklığında geçen her saat, raf ömründen alınmış bir gündür.
Depolama: −1 ile 0 °C, %90–95 nem
Sofralık üzümün doğru depolama sıcaklığı −1 ile 0 °C arası, bağıl nem %90–95‘tir. Yüksek şeker oranı sayesinde tane bu sıcaklıkta donmaz; sap ise yaklaşık −2 °C’de donar, bu yüzden daha aşağı inilmez.
Depodaki asıl düşman gri küftür (Botrytis cinerea). Bu mantar −0,5 °C’de bile gelişir ve taneden taneye geçer. Sektörde buna karşı kasa içine kükürt dioksit salan ped yerleştirilir; kontrollü atmosfer üzümde belirgin bir yarar sağlamadığı için yaygın değildir. Hatipoğlu Tarım’da ön soğutmadan çıkan kasalar nem pediyle hazırlanır.
İkinci sorun tane dökümüdür. Döküm, salkım bağda gereğinden uzun kaldıkça artar ve çekirdeksiz çeşitlerde daha sık görülür. Kasanın aşırı doldurulmaması, salkımın poşetlenmesi ve nazik elleçleme dökümü azaltır.
Ambalaj seçenekleri
Üzüm ahşap ya da karton kasada hazırlanır:
- 30 × 40 × 12,5 cm ahşap kasa
- 30 × 20 × 12,5 cm ahşap kasa
- 30 × 40 × 12,5 cm karton kutu
- 60 × 40 × 15 cm karton kutu
Küçük ahşap kasa hediyelik ve geleneksel pazarlarda, karton kutu ise zincir market programlarında öne çıkar. Bu ölçülerin palete nasıl oturduğu ambalaj ve kasa ölçüleri makalemizde anlatılıyor.
Alıcının kontrol listesi
Varışta şunlara bakılır: sap yeşil ve esnek mi, tane sert mi, kasa dibinde dökülmüş tane var mı, çatlak ya da güneş yanığı görülüyor mu, salkım içinde küflü tane var mı. Tat tarafında belirleyici olan, şeker ile asit arasındaki orandır.
Sofralık üzüm ihracatında süreç: hasattan yüklemeye
Türkiye’den sofralık üzüm ihracatı altı adımda yürür: hasat, soğutma, tasnif, paketleme, soğuk muhafaza ve soğuk zincirle sevkiyat. Bir sofralık üzüm ihracatçısı olarak Hatipoğlu Tarım bu adımların tamamını kendi tesislerinde, tek elden yürütür. İhracatlık ürün ayrılırken alıcının pazarı, satış kanalı ve transit süresi birlikte değerlendirilir; Avrupa’ya sofralık üzüm ihracatında her parti ayrıca kalıntı analizinden geçer.
Sofralık üzüm ihracatında fiyat teklifi için gereken bilgiler şunlardır: çeşit, kalibre, ambalaj, haftalık miktar, teslim haftası ve varış ülkesi. Bu bilgilerle yükleme planı ve fiyat teklifi hazırlanır.
Hatipoğlu Tarım 2002’den bu yana Antalya merkezli olarak yaş sebze ve meyve ihracatı yapıyor. FİNİKE markasıyla 128 ürün çeşidini 42 ülkeye gönderiyor; Serik, Kepez, Mavikent, Yenişehir ve Alaşehir’deki 5 tesiste hasat, tasnif, soğuk muhafaza ve sevkiyat tek elden yürütülüyor.
Üzüm programınız için çeşit, ambalaj ve teslim haftasını bize iletin; sezon planını ve fiyatı çıkaralım.
