İhracatçının belge dosyası çoğu zaman yanlış soruyla hazırlanır. Sorulan soru “bu belgeyi nasıl alırım” olur; oysa masanın karşısındaki alıcının sorduğu soru başkadır. Alıcı belgeyi kendi riskini kapatmak için ister. GLOBALG.A.P. belgesi nedir, alıcı neden ister sorusunun cevabı da buradadır: her belge, alıcının zincirinde belirli bir boşluğu kapatır. Hangi belgenin neyi garanti ettiğini bilen tedarikçi, ilk görüşmede fark yaratır.
Belge haritası: hangi belge neyi garanti eder
Belgeleri üç katmana ayırmak, karışıklığı bitiren en pratik yoldur.
- Tarla katmanı. Ürünün yetiştirildiği alanı denetler: ilaç kullanımı, sulama suyu,
- gübreleme, hasat hijyeni, kayıt düzeni. GLOBALG.A.P. IFA bu katmanın belgesidir.
- Tesis katmanı. Ürünün paketlendiği, soğutulduğu ve sevk edildiği yeri denetler.
- BRCGS ve IFS bu katmanda çalışır.
- Sistem katmanı. Firmanın kendi yönetim düzenini denetler: süreç tanımları,
- doküman kontrolü, şikâyet yönetimi. ISO 9001, ISO 22000 ve ISO 10002 buraya girer.
Alıcının istediği belge, riskin hangi katmanda oluştuğuna göre değişir. Kalıntı sorunu tarlada doğar, çapraz bulaşma tesiste doğar, kayıt kaybı sistemde doğar.
GLOBALG.A.P. IFA — tarla kapısına kadar olan üretim
IFA açılımıyla Integrated Farm Assurance, üretimin çiftlik kapısına kadar olan bölümünü kapsar. Meyve ve sebze için güncel sürüm 6’dır ve iki ayrı sürümde uygulanır: v6 Smart ile GFSI tanınması gerektiren alıcılar için v6 GFS. v6 Smart 2024’te zorunlu hâle geldi.
Alıcı bu belgeyi şunun için ister: ürünün hangi parselden geldiği, hangi ilacın hangi tarihte uygulandığı ve hasata kaç gün kala kesildiği kayıtlı olsun. Bir kalıntı bulgusu çıktığında alıcı, sorunu tek bir parsele indirgeyip partiyi sınırlamak ister. İzlenebilirlik kaydı olmayan tedarikçide bu mümkün değildir; o zaman bütün program durur.
GRASP — işçi tarafındaki denetim
GRASP, GLOBALG.A.P. Risk Assessment on Social Practice’in kısaltmasıdır. Tek başına bir belge değildir; IFA’ya bağlı bir add-on modüldür ve IFA denetimiyle aynı yıl, aynı belgelendirme kuruluşu tarafından değerlendirilir. Güncel sürümü 2022’de yayımlanan sürüm 2’dir.
Kapsamı işçi sağlığı, iş güvenliği ve çalışma koşullarıdır: işçi temsili, insan ve çalışma hakları göstergeleri, çocuk ve genç işçi koruması. Avrupa perakende zincirleri bu modülü sözleşmeye koyar, çünkü tedarik zincirindeki çalışma koşulları artık kendi kamuoyu sorumlulukları sayılıyor. GRASP’siz bir GLOBALG.A.P. belgesi, Avrupa perakendesi için çoğu zaman eksik dosyadır.
ISO 22000 ve ISO 9001 — tesis ve sistem tarafı
ISO 22000 gıda güvenliği yönetim sistemidir; HACCP mantığını firmanın tamamına yayar. Tehlike analizi, kritik kontrol noktaları, geri çağırma prosedürü ve tedarikçi denetimi bu belgenin gövdesini oluşturur. ISO 9001 ise kalite yönetimidir ve gıda güvenliğini değil, işin tekrarlanabilirliğini garanti eder: aynı şartname iki ay sonra aynı sonucu veriyor mu?
ISO 10002 müşteri şikâyetlerinin yönetimini tanımlar. Alıcı için anlamı şudur: bir sevkiyat sorununda kime, hangi süre içinde ulaşacağını ve cevabın kayda geçip geçmeyeceğini bilir.
BRCGS ve IFS ne zaman devreye girer
BRCGS Food Safety ve IFS Food, üretim ve paketleme tesisini denetleyen GFSI tanınmalı standartlardır. BRCGS’nin güncel sürümü Issue 9, IFS Food’unki sürüm 8’dir. GLOBALG.A.P.’ten farkı kapsamdır: GLOBALG.A.P. tarlaya bakar, BRCGS ve IFS tesise bakar.
Bu ikisi genellikle iki durumda devreye girer. Birincisi, alıcı kendi markasıyla satış yapıyorsa; perakende zinciri kendi etiketini taşıyan üründe tesis denetimi ister. İkincisi, üründe işleme adımı varsa: dilimleme, yıkama, hazır ambalaj. Sadece tarladan gelip sınıflanan ve kasalanan üründe alıcının ilk şartı çoğunlukla GLOBALG.A.P. IFA ile GRASP olur.
Belge numarasını alıcı nasıl doğrular
Bu, dosyanın en kolay atlanan kısmıdır. Alıcı belgenin PDF’ine güvenmez, numarasını sorgular. GLOBALG.A.P. tarafında üreticiyi tanımlayan 13 haneli GGN numarası vardır ve geçerlilik, GLOBALG.A.P.’in kendi portalından girişe gerek olmadan sorgulanır. Bir belge sistemde görünmüyorsa geçersiz sayılır.
Pratik sonuç: teklif dosyasına belge görselini koymak yetmez, numarayı da yazmak gerekir. Numarayı kendiliğinden veren tedarikçi, doğrulamayı davet ettiğini göstermiş olur.
Geçerlilik tarihi sözleşmede ne anlama gelir
Belgelerin bir denetim döngüsü vardır ve süresi dolan belge, alıcı sözleşmesinde çoğunlukla teslim şartıdır. Sevkiyat tarihinde belge geçerli değilse alıcı partiyi reddedebilir ya da ödemeyi askıya alabilir.
Bu yüzden görüşmede sorulacak doğru soru “belgeniz var mı” değil, “yenileme denetiminiz ne zaman” olmalıdır. Sezonun ortasına denk gelen bir yenileme takvimi, program planlanırken konuşulur; sevkiyat günü öğrenilmez.
Hatipoğlu Tarım
Hatipoğlu Tarım 2002’de Antalya’da kuruldu ve yaş sebze ve meyve ihracatını FİNİKE markasıyla 42 ülkeye yapıyor. Serik, Kepez, Mavikent, Yenişehir ve Alaşehir’deki beş tesisi ve 128 ürün çeşidi bulunuyor. Belge dosyasında ISO 9001, ISO 22000, ISO 10002 ile GLOBALG.A.P. IFA ve GRASP yer alıyor.
Belge dosyamızı ve numaralarımızı incelemek isterseniz ürün ve dönem bilgisiyle bize yazmanız yeterli.
