Türkiye’den yaş sebze ve meyve almak isteyen bir alıcının önündeki asıl güçlük tedarikçi bulmak değildir; Türkiye’de bu işi yapan binlerce firma vardır. Güçlük, hangisinin sezonu şartname değişmeden sizinle bitirebileceğini anlamaktır. Bu yazı, ilk siparişten önce sorulması gereken soruları sırasıyla ele alıyor.
Önce tedarikçinin yapısına bakın
Bir ihracatçı firmanın kapasitesini anlatan üç somut şey vardır: tesis sayısı, tesislerin konumu ve ürün çeşidi.
Tesis konumu raf ömrünü doğrudan belirler. Ürünün tarladan soğuk hava deposuna gelme süresi ne kadar kısaysa, alıcının rafında o kadar uzun durur. Tek merkezde toplanmış bir yapı, uzak bölgelerden gelen üründe bu süreyi uzatır.
Tesis sayısı ise programın hava koşullarına dayanıklılığını gösterir. Tek bölgeye bağlı bir tedarikçide o bölgedeki don ya da aşırı sıcak, programın tamamını durdurur. Farklı iklim kuşaklarına yayılmış üretim bu riski dağıtır.
Ürün çeşidi tedarikçi sayısını azaltmanızı sağlar. Otuz kalemi tek firmadan almak, otuz ayrı firmayla belge ve sevkiyat yönetmekten hem ucuz hem güvenlidir.
Belgeleri ilk görüşmede isteyin
Yaş sebze ve meyve ihracatında belge, sonradan tamamlanacak bir formalite değildir; partinin sınırdan geçip geçmeyeceğini belirler.
GLOBALG.A.P. üretim aşamasını belgeler — hangi bahçede, hangi uygulamayla yetiştiği kayıtlıdır. Avrupa perakendesinin büyük bölümü bu belgeyi ön şart sayar. GRASP ise aynı sistemin sosyal uygunluk eki olarak çalışır.
ISO 22000 paketleme tesisindeki gıda güvenliği yönetimini kapsar. ISO 9001 kalite yönetimini, ISO 10002 ise müşteri şikâyetlerinin nasıl ele alındığını belgeler.
Belgelerin varlığı kadar geçerlilik tarihi de önemlidir. İlk görüşmede belgenin kopyasını ve bitiş tarihini isteyin.
Kalıntı limitleri: en sık yaşanan sorun
Avrupa Birliği’ne giden partilerde en sık karşılaşılan aksama, pestisit kalıntı limitlerinin aşılmasıdır. Bu, kötü niyetten değil kayıt eksikliğinden doğar: hasat öncesi son ilaçlama ile yükleme arasındaki sürenin izlenmemesi yeterlidir.
Tedarikçinize şu soruyu sorun: herhangi bir partinin hangi bahçeden geldiğini ve son uygulama tarihini kaç saatte belgeleyebiliyorsunuz? Cevap gün cinsindense, o tedarikçiyle çalışmak risk taşır.
Ambalaj ve palet düzeni sipariş anında konuşulur
Ambalaj, sipariş verilirken netleşmesi gereken bir başlıktır. Yaş sebze ve meyvede yaygın kasa ölçüsü 30 × 40 × 14 cm‘dir; ürüne göre derinlik ve dizilim değişir.
Palet düzeninde iki nokta belirleyicidir. Birincisi, kasalardaki havalandırma deliklerinin palet boyunca üst üste gelmesidir; kaydıkları anda hava sütunu kesilir ve paletin ortası soğumaz. İkincisi, palet ölçüsünün hedef pazara uygun olmasıdır — Avrupa için 80 × 120 cm euro palet standarttır.
Soğuk zincir: her ürünün kendi sıcaklığı vardır
Yaş sebze ve meyve ihracatında en pahalı hata, karışık yüklemede tek sıcaklık ayarı kullanmaktır. Ürün grupları farklı rejimlerde taşınır:
- Çekirdekli meyve (kayısı, şeftali, erik): 0–2 °C
- Greyfurt ve limon: 10–14 °C
- Portakal ve mandalina: 4–8 °C
- Biber: 7–9 °C
- Patlıcan: 10–12 °C
Greyfurtu çekirdekli meyveye göre ayarlanmış bir konteynere koyarsanız ürün üşüme zararı görür; hasar yolda değil, sizin deponuzda ortaya çıkar. Bu yüzden konteyner planı ürün grubuna göre yapılmalıdır.
Ölçüm kaydı da isteyin. Yükleme sıcaklığı, konteyner ayar değeri ve yol boyunca alınan veriler size belge olarak verilebiliyorsa, bir sorun çıktığında tartışma kısa sürer.
Teslim ve ödeme şekli
Yaş sebze ve meyve ticaretinde FOB ve CFR en yaygın teslim şekilleridir. FOB’da navlunu ve sigortayı alıcı üstlenir; kendi nakliye anlaşması olan alıcılar bunu tercih eder. CFR’de navlun satıcıya aittir ve fiyat karşılaştırması kolaylaşır. Her iki şekilde de risk, malın yükleme limanında gemiye yüklenmesiyle alıcıya geçer.
İlk siparişlerde peşin ya da kısmi peşin çalışılması olağandır. İlişki oturdukça vadeli şartlara geçilir. Yeni bir tedarikçiden ilk partide büyük hacim istemek yerine, küçük bir deneme partisiyle başlamak sektörde yerleşik ve makul bir yoldur.
Program mı, spot alım mı
Spot alım anlık fiyat avantajı sağlayabilir ama sezon boyunca süreklilik vermez. Program alımında ise haftalık miktar ve fiyat aralığı önceden bağlanır; tedarikçi üretimi buna göre planlar.
Rafını sürekli dolu tutması gereken bir alıcı için program, neredeyse her zaman daha ucuza gelir. Spot fiyatlar tam da herkesin mal aradığı haftada yükselir.
Hatipoğlu Tarım hakkında
Hatipoğlu Tarım, 2002’den bu yana Antalya merkezli olarak yaş sebze ve meyve ihracatı yapıyor. İhracat markası FİNİKE ile 42 ülkeye sevkiyat gerçekleştiriyor.
Serik, Kepez, Mavikent, Yenişehir ve Alaşehir’deki beş tesis farklı iklim kuşaklarına dağılmış durumda; bu yapı hem ürünün soğuk zincire giriş süresini kısaltıyor hem de tek bölgedeki hava koşulunun programı durdurmasını engelliyor. 128 ürün çeşidiyle, alıcıların tedarikçi sayısını azaltmasına imkân veriyor.
Kalite ve gıda güvenliği tarafında ISO 9001, ISO 22000, ISO 10002 ile GLOBALG.A.P. IFA ve GRASP belgeleri bulunuyor.
İhtiyacınız olan ürün, miktar ve teslim dönemini iletirseniz fiyat ve program teklifimizi hazırlayalım.
